สพฐ. เล็งใช้ข้อสอบกลางวัดผลเลื่อนชั้นแทน ชี้จุดอ่อนผู้เรียน

เคยสงสัยไหมว่า... ทำไมนักเรียนที่ได้เกรด 4 จากโรงเรียนหนึ่ง เมื่อย้ายไปอีกโรงเรียนหนึ่งหรือต้องไปนั่งทำข้อสอบวัดระดับในภาพรวม กลับพบว่าความรู้และทักษะพื้นฐานมีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง?

ปัญหาความเหลื่อมล้ำของมาตรฐานการวัดผลประเมินผลในห้องเรียน ถือเป็นประเด็นที่พูดคุยกันมาอย่างยาวนานในแวดวงการศึกษาไทย เมื่อแต่ละโรงเรียนต่างคนต่างออกข้อสอบ เกณฑ์การตัดเกรดจึงขึ้นอยู่กับบริบทของแต่ละพื้นที่ ผลลัพธ์ที่ตามมาคือเราไม่อาจเห็น "ภาพสะท้อนที่แท้จริง" ว่าเด็กแต่ละคนมีจุดอ่อนหรือจุดแข็งตรงไหน ล่าสุด นายธนู ขวัญเดช เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (กพฐ.) ได้เปิดเผยถึงแนวคิดการปรับเปลี่ยนระบบประเมินผลการเรียนครั้งใหญ่ เพื่อรื้อโครงสร้างการเรียนรู้ของเด็กไทยทั้งระบบ

ทำไมต้องเป็น "ข้อสอบกลาง"?

นายธนูระบุชัดเจนว่า หัวใจหลักของการนำ ข้อสอบกลาง มาใช้ ไม่ใช่เพื่อการสร้างแรงกดดัน หรือการจัดอันดับตัดเกรดแข่งขันระหว่างโรงเรียน หากแต่มุ่งเน้นไปที่เป้าหมายสำคัญที่สุด นั่นคือ "การช่วยให้ผู้เรียนรู้จุดอ่อนของตนเอง"

ในระบบปัจจุบัน เมื่อไม่มีมาตรวัดที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน (Benchmark) ทั้งนักเรียน ครู และผู้ปกครอง จึงแทบไม่รู้เลยว่าผู้เรียนมีช่องว่างทางความรู้ (Learning Gap) ในวิชาหรือทักษะใดบ้าง การมีข้อสอบกลางจะทำหน้าที่เหมือน "การตรวจสุขภาพประจำปีทางการเรียนรู้" ที่คอยชี้เป้าอย่างแม่นยำว่า เด็กกำลังสะดุดในจุดไหน เพื่อให้ครูสามารถออกแบบการสอนซ่อมเสริมได้อย่างตรงจุดก่อนที่เด็กจะเลื่อนชั้น

ไม่ใช่แค่เปลี่ยนข้อสอบ แต่ต้องเปลี่ยนสู่ "หลักสูตรฐานสมรรถนะ"

สิ่งหนึ่งที่เลขาธิการ กพฐ. ย้ำหนักแน่นคือ การปรับข้อสอบอย่างเดียวไม่เคยเพียงพอ หากในห้องเรียนยังคงสอนแบบเดิม การใช้ข้อสอบกลางที่มีคุณภาพ จะต้องเดินหน้าควบคู่ไปกับการเปลี่ยนผ่านรูปแบบการเรียนการสอนไปสู่ "หลักสูตรฐานสมรรถนะ" (Competency-Based Curriculum) ซึ่งเปลี่ยนจากการท่องจำเนื้อหา มาเป็นการฝึกให้เด็กได้คิด วิเคราะห์ สังเคราะห์ และลงมือปฏิบัติจริง

ตั้ง 5 บอร์ดขับเคลื่อน ดึง AI ยกระดับการศึกษา

เพื่อขับเคลื่อนนโยบายให้เกิดขึ้นจริง สพฐ. ได้จัดตั้งคณะทำงานขึ้นมา 5 ชุด โดยมีประเด็นขับเคลื่อนที่สำคัญ ดังนี้:

• ดึงเทคโนโลยี AI ช่วยครู: ใช้ AI ช่วยสนับสนุนการทำงานของครู ทั้งออกแบบแผนการสอน และวิเคราะห์ข้อมูลผู้เรียนเป็นรายบุคคล เพื่อให้ครูมีเวลาโฟกัสกับการดูแลเด็กมากขึ้น
• ยกระดับโรงเรียนขนาดเล็ก: มุ่งแก้ปัญหาโครงสร้างพื้นฐานและการเข้าถึงทรัพยากรการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ
• ส่งเสริมทักษะการคิดขั้นสูง (Higher-Order Thinking Skills): เปลี่ยนเด็กจากการเป็นผู้รับข้อมูล ให้เป็นผู้ที่สามารถตั้งคำถาม ตีความ วิพากษ์ และแก้ปัญหาที่ซับซ้อนได้

เลิกติวเพื่อสอบ ดันคะแนน PISA โตตามธรรมชาติ

สำหรับประเด็นผลการประเมินสมรรถนะนักเรียนมาตรฐานสากล (PISA) นายธนูสะท้อนมุมมองว่า การยกระดับคุณภาพการศึกษา ไม่ควรมุ่งเน้นพยายามเปิดคอร์สติวข้อสอบเพื่อหวังผลคะแนน เพราะเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุและไม่ยั่งยืน

ทางออกที่แท้จริงคือ การปรับวิธีคิดและวิธีสอนในห้องเรียนให้เด็กคิดเป็น ทำเป็น และวิเคราะห์เป็น เมื่อเด็กไทยทุกคนได้รับการฝึกฝนทักษะการคิดขั้นสูงผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่มีคุณภาพในทุกวัน ผลคะแนน PISA ก็จะปรับตัวดีขึ้นเอง "ตามธรรมชาติ" โดยไม่จำเป็นต้องไปเสียเวลาและทรัพยากรกับการติวเพื่อสอบ

แหล่งข้อมูล: The Study (วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569)

เรียบเรียง: เว็บไซต์ครูวันดี www.kruwandee.com